Werkgevers vragen mij de laatste tijd vaak hetzelfde. "Erkan, moet ik straks het salaris in mijn vacature zetten?" En: "mag ik mijn zzp'er nog wel inhuren?" Het zijn goede vragen. Want er verandert een aantal dingen in de regels rond werk en selectie. Ik ben geen jurist, dus laat de details altijd checken door iemand die dat wel is. Maar ik zie wel wat het met recruitment doet. En dat deel ik graag.

Wat er speelt, in gewone taal

Er lopen op dit moment een paar ontwikkelingen door elkaar heen. Ze hebben één ding gemeen: ze vragen om meer openheid. Over geld, over contracten en over hoe je kiest.

Dit zijn de vier die ik het vaakst tegenkom in gesprekken met opdrachtgevers:

  • Loontransparantie. De Europese richtlijn hierover moet in de Nederlandse wet worden opgenomen. Kern: kandidaten krijgen vooraf informatie over het salaris of de salarisrange, en je mag niet meer vragen wat iemand nu verdient.
  • Schijnzelfstandigheid. De Belastingdienst handhaaft hier weer op. De vraag is niet wat er in het contract staat, maar hoe er in de praktijk gewerkt wordt.
  • AI in selectie. In de Europese AI-verordening valt het gebruik van AI bij werving en selectie onder de zwaardere categorie. Je moet kunnen uitleggen wat je gebruikt en hoe.
  • Een toelatingsstelsel voor uitleners. Partijen die personeel ter beschikking stellen, moeten toegelaten zijn. Als inlener krijg je daar ook mee te maken.
Een modelovereenkomst is geen schild. Het gaat om hoe het echt gaat.

Salaris in je vacature: je omgeving wordt zichtbaar

Veel werkgevers schrikken van loontransparantie. Ik snap dat. De angst is: "dan gaat mijn hele team rekenen."

Maar eerlijk? Dat gebeurt nu ook al. Kandidaten vergelijken salarissen op fora, in appgroepen en bij de borrel. Het verschil is dat jij er nu geen regie op hebt.

Ik zie in de praktijk wat een vacature zonder salaris doet. Laatst had ik een technische functie waar de werkgever bewust niets over geld in zette. "We maken het bespreekbaar in het gesprek." Resultaat: drie goede kandidaten haakten af in de eerste ronde, omdat de range ver onder hun verwachting lag. Dat kostte iedereen tijd. En het kostte de werkgever imago.

In de Congruentiedriehoek is salaris onderdeel van de laag Omgeving. De omgeving stelt eisen én geeft iets terug. Als je dat niet benoemt, moet een kandidaat gokken. En gokken leidt tot verkeerde matches.

Mijn advies: wacht niet tot het moet. Bepaal nu per functie een range die je kunt uitleggen. Waarom start iemand onderin, waarom bovenin? Als je dat intern niet kunt uitleggen, heb je geen wetsprobleem. Dan heb je een beloningsprobleem.

Wetswijzigingen in werving en selectie: begin nu

Schijnzelfstandigheid: klopt het papier met de praktijk?

Dit is het onderwerp waar ik de meeste onrust over zie. En ook de meeste verwarring.

De kern is simpel. Een modelovereenkomst is geen schild. Het gaat om hoe het echt gaat. Wie bepaalt de werktijden? Kan iemand zich laten vervangen? Werkt diegene naast vaste collega's, in dezelfde rol, met dezelfde aansturing? Loopt diegene ondernemersrisico?

Ik had een opdrachtgever met een zzp'er die al bijna vier jaar meedraaide. Vaste dagen, eigen laptop van de zaak, meeting elke maandag, en hij deed de beoordelingen van twee juniors. Op papier zelfstandig. In de praktijk gewoon onderdeel van het team.

Dat is precies een congruentieprobleem. Het zelfbeeld zegt "ondernemer". Het gedrag zegt "collega". De omgeving behandelt hem als werknemer. Drie lagen die niet op elkaar aansluiten. Vroeg of laat gaat dat ergens wringen — fiscaal, of gewoon menselijk.

Wat ik werkgevers aanraad: loop je inhuur één keer rustig langs. Niet vanuit angst, maar vanuit de vraag: past de vorm bij het werk? Soms is het antwoord: dit is eigenlijk een vaste functie, laten we die ook zo aanbieden. Soms is het: dit is een echte klus met een kop en een staart, en dat houden we zuiver.

AI in selectie: kun je uitleggen hoe je kiest?

Steeds meer werkgevers gebruiken software die cv's rangschikt of kandidaten voorsorteert. Dat mag. Maar het wordt zwaarder gereguleerd, juist omdat het over mensen en hun werk gaat.

De vragen die je straks moet kunnen beantwoorden zijn eigenlijk heel normaal. Welke tool gebruik je? Waar kijkt die naar? Weet de kandidaat ervan? Kijkt er een mens mee naar de uitkomst? En wat doe je als iemand vraagt waarom hij is afgevallen?

Ik gebruik zelf AI in The Talent Treehouse. Maar altijd als hulpmiddel, nooit als rechter. Een gedragsanalyse geeft inzicht en vervolgvragen. De beslissing blijft bij mensen, in een echt gesprek.

Praktisch: zet op papier welke tools je gebruikt in je proces. Benoem in je vacature of in je uitnodiging dat je ze gebruikt. En zorg dat je afwijzing altijd door een mens is gezien. Dat is geen extra werk. Dat is fatsoen.

Inhuur via bureaus: let op wie je inschakelt

Voor partijen die personeel uitlenen komt er een toelatingsstelsel. Niet toegelaten betekent straks: niet uitlenen. En als inlener heb je daar ook belang bij.

Voor jou als werkgever is dat eigenlijk goed nieuws. Het haalt partijen uit de markt die het niet netjes doen. Maar het vraagt wel iets van jou: weten met wie je zaken doet.

Ik merk dat veel organisaties hun leveranciers jarenlang niet tegen het licht houden. Terwijl er soms vijf of zes partijen leveren, zonder dat iemand overzicht heeft. Begin daar. Een lijstje maken kost een uur. Een boete of gedoe achteraf kost veel meer.

En voor kandidaten? Dit verandert er voor jou

Als kandidaat krijg je meer rechten, maar je moet ze wel gebruiken.

Je mag straks vragen wat de range is, voordat je in het proces stapt. Doe dat ook. Het scheelt iedereen tijd. En je hoeft niet meer te vertellen wat je nu verdient — dat betekent dat je onderhandelt op basis van de waarde van de functie, niet op basis van je verleden.

Word je beoordeeld met een tool? Dan mag je vragen hoe dat werkt. Dat is geen lastige vraag. Dat is een goede vraag.

En werk je als zzp'er? Kijk eerlijk naar je eigen situatie. Zit je al jaren bij één opdrachtgever, op vaste dagen, in een vaste rol? Dan is de vraag niet alleen fiscaal. Dan is de vraag: wat wil ik eigenlijk? Vrijheid of zekerheid? Als je dat voor jezelf helder hebt, voer je een veel sterker gesprek.

Wat ik zou doen, de komende maanden

Je hoeft niet alles tegelijk op te pakken. Begin klein en concreet.

Dit zou mijn volgorde zijn:

  • Maak per functiegroep een salarisrange die je intern kunt uitleggen.
  • Zet die range in je vacatures. Ook als het nog niet moet.
  • Loop je zzp-inhuur langs: past de vorm bij het werk?
  • Schrijf op welke tools je gebruikt in je selectie en wie de beslissing neemt.
  • Check met welke uitleen- en detacheringspartijen je werkt.
  • Laat één jurist of arbeidsrechtspecialist meekijken. Eén keer goed is genoeg.

In The Talent Treehouse werk ik met de Congruentiedriehoek: zelfbeeld, gedrag en omgeving. Wetgeving raakt vooral die derde laag — ze dwingt je om eerlijk te zijn over wat de omgeving vraagt én biedt.

Naar The Talent Treehouse →